Top 15 # Biện Pháp Đấu Tranh Phòng Chống Tham Nhũng / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 12/2022 # Top Trend | Theindochinaproject.com

Tội Phạm Tham Nhũng Và Biện Pháp Đấu Tranh Phòng Chống Tội Phạm Tham Nhũng / 2023

xâm hại với tỷ lệ cao hơn ở các nớc đang phát triển và nền kinh tế đang chuyển đổi. Tham nhũng ngăn cản nhiều nớc vợt qua những thách thức nghiêm trọng nhất của phát triển, cản trở đầu t trong nớc và nớc ngoài, làm xói mòn niềm tin trong các tổ chức công cộng, niềm tin của nhân dân đối với Chính phủ, và làm tồi tệ thêm vấn đề ngân sách bằng cách lấy đôi của Chính phủ các khoản thuế quan và thuế thu nhập đáng kể.Mặc dù tội phạm tham nhũng là một loại tội phạm nguy hiểm và có tính chất truyền thống nhng việc nghiên cứu và tìm ra các biện pháp phòng chống loại tội phạm này luôn là một vấn đề bức xúc đối với mọi nền kinh tế trên thế giới và đối với sự phát triển của nền Việt Nam nói riêng. Đó là một nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho các nhà luật học nói chung và ngời nghiêm cứu khoa học luật hình sự nói riêng.Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội 2Trần Thị Mai Báo cáo khoa học sinh viênDù vẫn đang là sinh viên nhng thông qua các phơng tiện thông tin đại chúng cũng nh trong thực tế đời sống xã hội, tôi cảm thấy rất quan tâm và bức xúc về vấn đề tội phạm tham nhũng hiện nay. Tôi đã tiến hành nghiên cứu trên sách báo, internet và thực tế để hoàn thành báo cáo khoa học này. Trong phạm vi một báo cáo kho học sinh viên chỉ xin đề cập về vấn đề này trên một số khía cạnh nh sau: tội phạm tham nhũng – một số vấn đề lý luận, thực tế và những ảnh hởng tới nền kinh tế, một số biện pháp đấu tranh phòng chống, t-ơng ứng với 3 chơng trong nội dung của báo cáo.Do tầm kiến thức còn hạn chế của sinh viên và thời gian thực hiện ngắn nên báo cáo này không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận đợc những ý kiến phê bình và đóng góp của thầy cô cùng các bạn.Trong quá trình thực hiện báo cáo tôi đã nhận đợc sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo và bạn bè. Đặc biệt tôi xin bày tỏ sự cảm ơn chân thành tới ThS Chu Thị Trang Vân- giảng viên bộ môn LHS, ngời đã hớng dẫn tôi hoàn thành báo cáo này.Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội 3Trần Thị Mai Báo cáo khoa học sinh viênChơng 1Tội phạm tham nhũng – Một số vấn đề lý luận1. Khái niệm tham nhũngTham nhũng là một hiện tợng xã hội tiêu cực xuất hiện cùng với sự phát triển của Nhà nớc, nó là biểu hiện của sự tha hoá của một bộ phận các quan chức đợc giao cho các quyền về chính trị – kinh tế – văn hoá – xã hội. Do vậy hiện tợng tiêu cực này đợc đề cập, nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau ở

Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội 23Trần Thị Mai Báo cáo khoa học sinh viênKhoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội 24

Giải Pháp Đấu Tranh Phòng, Chống Tệ “Tham Nhũng Vặt” / 2023

Theo quy định của Luật phòng, chống tham nhũng năm 2018: tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó để vụ lợi.

Hành vi tham nhũng có thể phân thành[1]: hành vi tham nhũng trong khu vực Nhà nước do người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị khu vực Nhà nước thực hiện (Tham ô tài sản; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; Lạm quyền trong khi thanh hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; Lợi dụng chức vụ quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi; Giả mạo trong công tác vì vụ lợi; Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản công vì vụ lợi; Nhũng nhiễu vì vụ lợi; không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi) và hành vi tham nhũng khu vực ngoài Nhà nước (Tham ô tài sản; Nhận hối lộ; Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của doanh nghiệp, tổ chức mình vì vụ lợi) do người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài Nhà nước thực hiện.

“Tham nhũng vặt” là hành vi của cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) trong các cơ quan của hệ thống chính trị (hoặc người được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ) lợi dụng chức trách, nhiệm vụ được giao để nhũng nhiễu, gây khó khăn, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp trong thực thi công vụ, giải quyết công việc, cung cấp dịch vụ công; bắt buộc hoặc gợi ý người dân, doanh nghiệp phải lo lót, “bôi trơn” nhằm vụ lợi, làm sai lệch chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Nhận diện về hành vi “tham nhũng vặt”, Đề án số 09-ĐA/TU ngày 08/8/2019 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Nông định nghĩa: “tham nhũng vặt” được hiểu là hành vi tham nhũng được quy định tại Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, mà tài sản tham nhũng có giá trị dưới 100 triệu đồng (mức tối đa của Khoản 1, các tội về tham nhũng theo quy định của Bộ Luật hình sự 2018).

“Tham nhũng vặt” không phải là một hành vi tham nhũng cụ thể mà nó được biểu hiện thông qua các hành vi tham nhũng được quy định tại Điều 2 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018. Tình trạng tham nhũng vặt còn biểu hiện qua nạn hối lộ trong lĩnh vực hành chính, dịch vụ công, nạn lót tay, chạy chọt để được việc khi giao dịch với các cơ quan công quyền. Tác hại của “tham nhũng vặt” để lại hậu quả nặng nề, làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước; làm tha hóa, biến chất đội ngũ công chức, viên chức khi mà giải quyết công việc chỉ biết vụ lợi. 

“Tham nhũng vặt” còn làm sai lệch, vô hiệu hóa các quy trình, quy định của Đảng, Nhà nước trong lãnh đạo, điều hành, phá vỡ chuẩn mực của pháp luật trong quan hệ của người dân, doanh nghiệp với cơ quan công quyền. Hành vi “tham nhũng vặt” bị nghiêm cấm đối với đảng viên, CBCCVC, chiến sỹ trong quân đội, công an, biên phòng. Chế tài xử lý “tham nhũng vặt” tùy theo tính chất, mức độ của hành vi mà người vi phạm có thể bị xử lý hình sự, hành chính, đồng thời còn bị xử lý kỷ luật theo quy định của Đảng và Nhà nước.

Thời gian qua chúng ta chú trọng xử lý các vụ án tham nhũng có giá trị lớn, việc phòng, chống “tham nhũng vặt” chưa được quan tâm đúng mức. Trong thực tế, tham nhũng vặt xuất hiện khắp mọi nơi; một bộ phận người dân, doanh nghiệp chưa xóa bỏ được tâm lý đưa quà cáp, biếu xén, thậm chí là hối lộ để được giải quyết công việc (là “lót tay”, “bôi trơn”). Nguyên nhân từ việc ở nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành vẫn còn tình trạng CBCCVC còn gây khó khăn, phiền hà, nhũng nhiễu vì động cơ vụ lợi, đã lợi dụng vị trí công tác, lợi dụng kẽ hở về cơ chế, chính sách; lợi dụng lòng tin, sự thiếu hiểu biết về chính sách, pháp luật của một bộ phận người dân, doanh nghiệp để sách nhiễu, gây phiền hà, nhằm mục đích cá nhân; kéo dài thời gian giải quyết công việc, giải quyết không đúng quy định; làm cho người dân, doanh nghiệp muốn được việc phải chấp nhận tiêu cực, “có quan hệ”, biết “luồn, cúi” ngay cả việc kém về năng lực, phẩm chất nhưng lại muốn leo cao, luồn sâu để có “ô dù” che chắn, nâng đỡ; gây bức xúc đối với xã hội, làm sai lệch giá trị chuẩn mực trong hệ thống các cơ quan công quyền, giảm sút niềm tin của nhân dân vào đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, ảnh hưởng môi trường kinh doanh, đầu tư…

Đấu tranh phòng, chống tệ “tham nhũng vặt”, UBND tỉnh Đắk Nông đã ban hành Kế hoạch số 473/KH-UBND, ngày 11/9/2019 về thực hiện Đề án số 09-ĐA/TU ngày 08/8/2019 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về việc đấu tranh phòng, chống “tham nhũng vặt” trong hệ thống chính trị tỉnh Đắk Nông”.

Theo đó, ngoài việc quán triệt, tuyên truyền nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận của CBCCVC và nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng (PCTN) về các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về PCTN; Phát huy vai trò, trách nhiệm và tính tiên phong, gương mẫu của cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên, trước hết là của người đứng đầu trong công tác phòng, chống tham nhũng. Thực hiện các quy định về phòng, ngừa tham nhũng: Công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị (các thủ tục hành chính, lĩnh vực quản lý ngân sách, mua sắm, đầu tư công, các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, công tác tổ chức cán bộ…); xây dựng và thực hiện các chế độ, định mức, tiêu chuẩn, quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp; chấp hành nghiêm các quy định về chuyển đổi vị trí công tác của CBCCVC; Thực hiện việc minh bạch tài sản thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai và xác minh theo quy định; triển khai đồng bộ dịch vụ công trực tuyến, đẩy mạnh công tác cải cách hành chính để người dân giám sát thực hiện; Thực hiện tốt công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; phát huy vai trò công tác truyền thông.

Bên cạnh đó, Kế hoạch số 473/KH-UBND cũng đưa 3 giải pháp phát hiện và xử lý hành vi “tham nhũng vặt” là: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng; thanh tra, kiểm tra công vụ để chấn chỉnh, phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng; Thực hiện có hiệu quả công tác rà soát các kết luận thanh tra kinh tế – xã hội và thực hiện kiến nghị của Kiểm toán nhà nước hàng năm và Xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng với phương châm “tích cực, khẩn trương; làm đến đâu xử lý đến đó; bất kể người có hành vi tham nhũng, lãng phí là ai, có dấu hiệu tội phạm thì phải khởi tố, điều tra; đã có kết luận hành vi phạm tội thì phải truy tố, xét xử theo quy định của pháp luật”.

Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, bám sát định hướng chủ trương của Đảng là việc làm thường xuyên và liên tục; mọi cấp, mọi ngành, đặc biệt là người dân cần được nâng cao nhận thức, ý thức thượng tôn pháp luật; phát huy vai trò giám sát hoạt động, phản biện đấu tranh chống tệ tham nhũng nói chung, tệ “tham nhũng vặt” nói riêng đối với các cơ quan Nhà nước, cán bộ, đảng viên và tố giác các hành vi tham nhũng với cơ quan có thẩm quyền; biểu dương, khuyến khích kịp thời đối với tổ chức, cá nhân có thành tích trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng./.

[1] Quy định tại Điều 2 Luật phòng, chống tham nhũng năm 2018

 

Tiếp Tục Đẩy Mạnh Đấu Tranh Phòng Chống Tham Nhũng / 2023

Tỉnh cũng đã chỉ đạo tập trung giải quyết tốt các vụ khiếu kiện, khiếu nại của công dân; tập trung triển khai hiệu quả Kết luận số 10 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X) và Chỉ thị 50 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát hiện, xử lý vụ việc, vụ án tham nhũng.

Trước mắt, công tác PCTN đảm bảo công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Thực hiện các quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp, chuyển đổi vị trí công tác cán bộ, công chức, viên chức; kê khai minh bạch về tài sản và thu nhập; xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, đơn vị mình.

Năm 2018, ngành Thanh tra tỉnh đã tổ chức thanh tra 24 cuộc về thực hiện các quy định tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; 27 cuộc thanh tra về thực hiện các quy định PCTN. Qua đó chấn chỉnh, rút kinh nghiệm 11 đơn vị, tổ chức về công tác tiếp công dân, quy trình tiếp nhận, xử lý và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân; việc kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập.

Tại hội nghị về công tác nội chính, PCTN và cải cách tư pháp được tổ chức gần đây, bà Lê Thị Ái Nam, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy đề nghị các cấp, các ngành cần tạo được sự chuyển biến rõ nét trong công tác nội chính và cải cách tư pháp; quyết liệt, nghiêm minh hơn trong công tác PCTN. Tăng cường trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ nội chính và PCTN của các cấp, các ngành. Kịp thời tham mưu cho Ban Thường vụ Tỉnh ủy lãnh đạo, chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ điều tra, xét xử các vụ án, vụ việc mà dư luận xã hội quan tâm; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tham mưu giải quyết tốt khiếu nại của công dân. Qua đó giữ vững ổn định tình hình chính trị của địa phương, góp phần giúp cán bộ, nhân dân luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Kim Phượng

Báo Chí Với Công Tác Đấu Tranh Phòng, Chống Tham Nhũng, Lãng Phí / 2023

Đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam với các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: THỦY NGUYÊN

Dự và chủ trì hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam; Thuận Hữu, Ủy viên T.Ư Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam. Tham dự hội thảo có đại diện lãnh đạo Ban Dân vận T.Ư; Bộ Thông tin và Truyền thông; Liên đoàn Luật sư Việt Nam; các chuyên gia pháp luật, nhà nghiên cứu, lãnh đạo cơ quan báo chí ở T.Ư và địa phương…

Phát biểu ý kiến định hướng hội thảo, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân cho biết, hội thảo nhằm tiếp thu ý kiến của các nhà báo, các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí, luật pháp hiến kế xây dựng mối quan hệ giữa MTTQ Việt Nam và báo chí tốt hơn nữa, phát huy vai trò các nhà báo trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc nói chung và PCTN, LP nói riêng.

Đồng chí nêu rõ, ba năm qua, MTTQ Việt Nam triển khai các chương trình giám sát, phản biện với nhiều vấn đề người dân quan tâm nhưng chưa có chế tài xử lý việc cơ quan nhà nước không trả lời vụ việc báo chí nêu. Vấn đề đặt ra là nếu không chế tài thì công tác giám sát có phát huy hiệu quả hay không? Thực tiễn cho thấy, giám sát đạt hiệu quả cao khi kiến nghị của MTTQ chuyển thành quyết tâm chính trị của Đảng, của chính quyền. Tại phiên họp thứ chín, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua dự thảo Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam quy định chi tiết Điều 27, Điều 34 của Luật MTTQ Việt Nam về hình thức giám sát và phản biện xã hội. Qua đó, vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận sẽ được thể chế hóa. Báo chí có vai trò quan trọng trong việc phát hiện các điển hình, tấm gương tốt, các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, lãng phí. Tuy nhiên, những phát hiện của báo chí vẫn chưa thật sự có chế tài để xử lý những vi phạm. Vì thế, Mặt trận phối hợp báo chí để những vấn đề báo chí nêu phải chuyển thành hành động của Đảng, chính quyền, có chế tài xử lý cụ thể. Thời gian tới, cả hệ thống Mặt trận sẽ đồng hành với báo chí để đi đến cùng vụ việc…

Nhận diện “quốc nạn” tham nhũng

Nhiều tham luận gửi về hội thảo và những ý kiến tâm huyết phát biểu trực tiếp đã thẳng thắn chỉ rõ thực trạng “quốc nạn” tham nhũng hiện nay. PGS, TS Nguyễn Văn Dững, Trưởng khoa Báo chí (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) và nhiều đồng nghiệp các cơ quan báo chí nêu thực trạng trong 10 năm trở lại đây, vấn nạn tham nhũng diễn biến phức tạp hơn, quy mô ngày càng lớn, phạm vi ngày càng phổ biến, hình thức biểu hiện ngày càng đa dạng… Chia sẻ với ý kiến nêu trên, luật sư Nguyễn Minh Tâm, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, hành vi tham nhũng bao giờ cũng gắn liền với những người có chức quyền trong bộ máy Đảng, Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị xã hội. Bởi vì, “có chức quyền mới có điều kiện để tham nhũng”. Theo ông, thực tế hiện nay cho thấy, tham nhũng đã phát triển gắn liền với khái niệm “lợi ích nhóm”, tức là những người có chức quyền trong hệ thống quyền lực các cấp, các tập đoàn kinh tế câu kết với nhau chi phối, thao túng tìm kiếm lợi ích trong các lĩnh vực kinh tế, nhất là lĩnh vực đất đai nổi lên như một vấn đề nhức nhối khiến toàn xã hội lo ngại.

Nhà báo Nguyễn Hòa Văn, Giám đốc Cổng thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam nêu tham nhũng ở nước ta trở thành quốc nạn, thứ giặc nội xâm đang đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của chế độ. Nhiều nơi cán bộ suy thoái, tham nhũng, tìm cách đục khoét tài sản công, vơ vét tài sản của người khác. Thậm chí có trường hợp cán bộ dùng các thủ đoạn lừa dân, mị dân, hành dân, thậm chí hại dân để phục vụ lợi ích cá nhân… Điều này đã dẫn tới ở nhiều nơi, nhân dân mất niềm tin vào Đảng, thiếu niềm tin vào thể chế chính trị hiện thời.

“Tâm”, “tầm” và “lửa nghề”

Tham gia ý kiến tại hội thảo, nhà báo Duy Thanh, Phó Tổng Biên tập báo Đại Đoàn Kết; nhà báo Vũ Văn Tiến, Tổng Biên tập Tạp chí Mặt trận và nhiều nhà báo khác cho rằng, trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, các nhà báo, tòa soạn đối diện với nhiều cám dỗ. Để vượt qua cám dỗ này, bên cạnh việc nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, các tòa soạn phải xây dựng được quy trình điều tra, tác nghiệp bảo đảm sự minh bạch và có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí hiện nay, nhà báo và cơ quan báo chí không thể hoạt động tự thân và đơn phương.

Nhiều đại biểu tập trung phân tích làm rõ đâu là vai trò của báo chí trong đấu tranh PCTN, LP, mối quan hệ và các nhân tố tác động tới vai trò báo chí? Những bài học kinh nghiệm hay từ hoạt động thực tiễn của báo chí tham gia đấu tranh PCTN, LP là gì? Thế nào là tính khách quan, chân thực, tính chuyên nghiệp trong khai thác và xử lý thông tin? Những khó khăn, bất cập, những sai phạm thường gặp trong tác nghiệp báo chí và tác hại của việc thông tin sai? Hội thảo nhấn mạnh trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của phóng viên, biên tập viên, của ban biên tập, của các tổng biên tập, các nhà quản lý báo chí trong khai thác và xử lý thông tin trong lĩnh vực PCTN, LP. Một mảng quan trọng khác được các đại biểu: Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TAND tối cao; luật sư Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam; TS Trần Bá Dung, Trưởng ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam kiến nghị cần tổ chức nhiều khóa bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật về hoạt động đấu tranh PCTN, LP cho người làm báo.

Nhiều ý kiến chỉ rõ công cuộc PCTN, LP, mặc dù đã được tuyên truyền, phát động, kêu gọi mạnh mẽ nhưng hiệu quả vẫn rất hạn chế so với yêu cầu. Theo nhà báo Vũ Văn Tiến, những bài báo mang tính chất điều tra, phanh phui vụ việc tiêu cực mang tính phát hiện, đi trước cơ quan chức năng (công an, thanh tra…) ngày càng ít. “Có một thực tế, những người viết điều tra là động đến lĩnh vực nhạy cảm, có sự va chạm với các thế lực có chức quyền, hoặc với những đối tượng làm ăn phi pháp, có rất nhiều tiền, có quan hệ rộng, thậm chí sẵn sàng hành hung, “xử lý” nhà báo bất cứ lúc nào. Chính những khó khăn đó làm hạn chế tính chiến đấu của nhà báo”, nhà báo Vũ Văn Tiến nói. Bên cạnh đó, những nhà báo viết bài điều tra chống tiêu cực cũng thường xuyên phải đối mặt với cám dỗ về vật chất, đôi khi còn bị sức ép về chính trị. Nhiều đại biểu cho rằng, trong không ít trường hợp, phóng viên, dù động cơ trong sáng, nhưng tác nghiệp thiếu thận trọng, dẫn đến bị hành hung.

Tại hội thảo, nhà báo Trần Quang Hưng, Phó Trưởng ban Kinh tế Công nghiệp (Báo Nhân Dân) chia sẻ về những vụ việc đấu tranh chống tiêu cực. Trên trang 8 Báo Nhân Dân từ ngày 18-10 đến ngày 24-10-2016, đăng loạt bài bảy kỳ “Những con nợ của nền kinh tế”, viết về các dự án nghìn tỷ thua lỗ trong thời gian qua. Có lẽ, đây là lần đầu Báo Nhân Dân đăng loạt bài chống tiêu cực dài kỳ nhất, với ngôn ngữ có tính chiến đấu rất mạnh mẽ, gây hiệu ứng, tiếng vang trong xã hội, được bạn đọc và người dân hết sức quan tâm. Thời điểm Báo Nhân Dân đăng loạt bài nêu trên là lúc diễn ra kỳ họp Quốc hội. Các đại biểu Quốc hội thường xuyên nhắc đến loạt bài “Những con nợ của nền kinh tế”, bày tỏ sự đồng tình với việc Báo Nhân Dân đưa vấn đề kịp thời.

Nhà báo Bùi Trung Chính, Trưởng ban Thời Nay của Báo Nhân Dân cho rằng: Nhà báo và cơ quan báo chí tham gia đấu tranh PCTN, LP sẽ bị cuốn vào một “cuộc chơi” lớn với nhiều đe dọa, rủi ro. Điều trăn trở của nhà báo đã được Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân và các đồng nghiệp chia sẻ tại hội thảo. Đó là khi thực hiện loạt phóng sự điều tra “Than lậu ở Quảng Ninh”, loạt bài đoạt giải A Giải báo chí quốc gia năm 2013, để lấy thông tin xuất nhập khẩu của một doanh nghiệp ngành than, nhóm phóng viên Báo Thời Nay đã sáu lần làm việc với Cục Hải quan Quảng Ninh và Chi cục Hải quan Cẩm Phả với đủ loại công văn, giấy giới thiệu. Kết quả là vẫn không được cung cấp, dù đã có ý kiến chỉ đạo từ Tổng cục Hải quan! Từ kinh nghiệm của mình, nhà báo Bùi Trung Chính cho rằng, vấn đề công khai, minh bạch thông tin phải là điều kiện tiên quyết đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Để cổ vũ, tạo niềm tin cho đội ngũ báo chí trong công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, theo nhà báo Phùng Sưởng, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cần tổ chức tổng kết, nghiên cứu các vụ việc hành hung, trù dập nhà báo. Từ đó bổ sung các quy định bảo vệ tác nghiệp, bảo vệ nhà báo khi đi làm nhiệm vụ cho phù hợp. Hơn nữa, cần bổ sung chế tài xử lý hành vi không trả lời báo chí theo luật định. Cần có cơ chế quy định rõ ràng chế độ thông tin “Mật” để báo chí có cơ hội nắm bắt thông tin và thực hiện tốt chức năng giám sát, phản biện xã hội. Mặt khác, một số ý kiến cho rằng, để xử lý các hành vi vi phạm hoạt động tác nghiệp của nhà báo, đòi hỏi các cơ quan có thẩm quyền, các cơ quan pháp luật khi nhận đơn khiếu nại, yêu cầu của nhà báo hoặc văn bản kiến nghị của Hội Nhà báo, phải nhanh chóng điều tra, xác minh, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để xác định sự thật khách quan, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Có như vậy mới có tác dụng răn đe, giáo dục ý thức tôn trọng Hiến pháp và pháp luật đối với cơ quan báo chí và nhà báo.

Trình bày tham luận, luật sư Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam đặt vấn đề: Trong điều kiện tham gia tố tụng từ giai đoạn điều tra còn những rào cản, khó khăn, làm thế nào giải quyết được bài toán giữa việc bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật điều tra, thông tin của khách hàng, với việc bảo đảm quyền được thông tin trung thực, khách quan, toàn diện của vụ án trong mối quan hệ với cơ quan báo chí, với các nhà báo là một thách thức không nhỏ của mỗi luật sư.

Ông cho rằng, từ nhận thức và khuôn khổ pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp điều chỉnh quá trình hành nghề và mối quan hệ giữa nhà báo và luật sư nêu trên, nếu được tuân thủ một cách nghiêm túc, sẽ góp phần rất lớn thực thi chức năng xã hội của nghề nghiệp mỗi bên, giúp công cuộc đấu tranh PCTN, LP đạt hiệu quả.

Vấn đề khác được đưa ra là MTTQ Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam và các cơ quan chức năng quản lý báo chí, truyền thông nên có chiến lược và giải pháp phát triển nguồn lực báo chí điều tra phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, kể cả đào tạo, tập huấn cập nhật kiến thức và kỹ năng cho mạng lưới nhà báo điều tra chống tiêu cực, tham nhũng. Trong tham luận “Chống tham nhũng của Xin-ga-po và vai trò của báo chí”, TS Phạm Việt Dũng (Tạp chí Cộng sản) nhấn mạnh, bên cạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng, cần chú trọng củng cố và nâng cao nhận thức của các cơ quan báo chí về PCTN, LP. Nâng cao vai trò quản lý định hướng của các cơ quan quản lý báo chí đối với cuộc chiến này.

Phát biểu ý kiến tổng kết hội thảo, đồng chí Thuận Hữu, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đánh giá cao những nội dung tham luận quan trọng và ý kiến phát biểu rất tâm huyết, với trách nhiệm nghề nghiệp cao của các nhà báo, các nhà khoa học, nhà quản lý, các luật sư luôn đồng hành cùng báo chí và các nhà báo. Qua đó làm rõ hơn vai trò của báo chí trong đấu tranh PCTN, LP, cũng như mối quan hệ và các nhân tố tác động tới vai trò này; trong đó có mối quan hệ giữa MTTQ Việt Nam với Hội Nhà báo Việt Nam, mối quan hệ nhà báo với luật sư; cơ chế phát ngôn; trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan, địa phương…

Tiếp thu các ý kiến, kiến nghị của các đại biểu, đồng chí Thuận Hữu cho biết: Thời gian tới, Hội Nhà báo Việt Nam và các cơ quan hữu quan sẽ nghiên cứu nghiêm túc, thấu đáo việc xem xét lập quỹ trợ giúp nhà báo khi gặp rủi ro. Hơn nữa, qua phản ánh của các đại biểu, các đơn vị chuyên môn của Hội Nhà báo Việt Nam, sẽ xem xét vấn đề hợp đồng bảo trợ thông tin, truyền thông tại các cơ quan báo chí, trang thông tin điện tử gắn với chế tài, quy định chặt chẽ xử lý sai phạm, nhất là quản lý đối với một số báo mạng có tình trạng “sáng đăng”, “trưa gặp”, “chiều gỡ”! Qua đó, giúp các cơ quan báo chí, nhà báo, các cấp Hội Nhà báo trong việc phòng ngừa, đấu tranh chống tiêu cực, lệch lạc của nhà báo, giám sát và quản lý hiệu quả hội viên, nhà báo; đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên trong tác nghiệp PCTN, LP.