Top 9 # Vai Trò Và Chức Năng Của Báo Chí Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 1/2023 # Top Trend | Theindochinaproject.com

Tìm Hiểu Vai Trò Của Báo Chí Và Chức Năng Của Báo Chí

Hiện nay, báo chí đã và ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của mình trong đời sống xã hội. Đây được xem là công cụ sắc bén để tuyên truyền đường lối, chủ trường của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước. Đồng thời, báo chí cũng là cầu nối, phản ánh tâm tư, nguyện vọng cũng như nhu cầu cấp thiết của nhân dân.

Về vai trò,báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tố tích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần đưa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới. Báo chí là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, hoạch định chính sách giúp Nhà nước điều chỉnh những chủ trương, đường lối cho phù hợp với thực tiễn. Báo chí còn tham gia một cách đồng cảm trên mặt trận đấu tranh tham những, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội.

Báo chí ngày cảng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống xã hội

Đây được xem là kênh thông tin, thỏa mãn nhu cầu thông tin của xã hội. Xã hội càng hiện đại, việc phổ biến thông tin trên quy mô đại chúng càng trở nên quan trọng và vì vậy, sự phụ thuộc, ảnh hưởng lẫn nhau giữa các phương tiện thông tin đại chúng và xã hội càng trở nên chặt chẽ. Trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, vai trò tích cực của cộng đồng truyền thông đã thúc đẩy quá trình xã hội hóa các hoạt động giám sát và phản biện xã hội.

Báo chí cũng được xem là nhân tố, là phương tiện có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việc định hướng nhận thức, hình thành dư luận xã hội. Báo chí là một lực lượng rất quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả của phản biện xã hội trong tiến trình xây dựng một xã hội thực sự dân chủ. Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, mỗi thông tin trên báo chí đều có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến vị thế, diện mạo của quốc gia, dân tộc.

2. Chức năng của báo chí trong giai đoạn hiện nay

Báo chí cách mạng Việt Nam là một bộ phận quan trọng trong công tác tuyên truyền của Đảng. Các nhà báo được xem là chiến sỹ xung kích trên mặt trận văn hóa – tư tưởng. Nhiệm vụ trọng yếu của báo chí chính là cung cấ p thông tin.

Việc định hướng, giáo dục chính trị, tư tưởng thực chất là tuyên truyền và bảo vệ hệ tư tưởng của giai cấp công nhân. Báo chí Việt Nam là công cụ truyền thông của Đảng, vì thế, trước hết cần tuyên truyền và phổ biến chủ nghĩa Mác- Lê, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước đến mọi tầng lớp nhân dân.

Đồng thời, báo chí cũng là diễn đàn của nhân dân, phản ánh một cách trung thực tâm tư, nguyện vọng và mong muốn của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Chức năng định hướng của báp chí chính là không ngừng nâng cao nhận thức chính trị, tính tự giác của quần chúng nhân dân, là phương tiện góp phần tạo nên nhận thức xã hội, định hướng tư tưởng và tạo lập dư luận xã hội theo đúng định hướng tuyên truyền của Đảng.

Báo chí là bộ phận cấu thành của văn hóa nên nó trực tiếp góp phần phát triển, bảo tồn và giao lưu văn hóa.

Báo chí thực hiện chức năng giáo dục, truyền bá tư tưởng của Đảng đến cộng đồng

Báo chí tham gia bồi đắp, hướng dẫn, nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân, đồng thời góp phần định hướng, điều chỉnh và cổ vũ xây dựng môi trường văn hóa mới. Chức năng giáo dục của báo chí trong xã hội hiện đại rất phong phú và đa dạng. Đó là giáo dục tư tưởng chính trị, trách nhiệm công dân giáo dục pháp luật, trao đổi kỹ năng sống, kinh nghiệm làm ăn,… cho cá nhân và cộng đồng; phổ biến kiến thức, các thành tựu khoa học mới, hướng dẫn áp dụng, chuyển giao công nghệ, tham gia cổ vũ, tổ chức thực hiện…

Đây được đánh giá là chức năng quan trọng của báo chí. Trong xã hội hiện đại, thông tin có vai trò đặc biệt quan trọng, chính thông qua sử dụng và giám sát thông tin nên báo chí thể hiện được chức năng giám sát và phản biện xã hội của mình. Chức năng này thể hiện quyền lực của báo chí trong đời sống xã hội. Giám sát xã hội của báo chí thực chất là thông qua tai mắt của nhân dân, giám sát bằng dư luận xã hội.

Bên cạnh đó, báo chí còn mang chức năn giải trí, góp phần thỏa mãn nhu cầu giải trí, tiêu khiển của con người, Đây chính là lý do mà chức năng giải trí của báo chí hiện đại ngày càng được quan tâm và đề cao.

Vai Trò Định Hướng Xã Hội Của Báo Chí

Ngày đăng: 16/06/2020 02:45

Chức năng tư tưởng của báo chí

Báo chí có nhiều chức năng, trong đó chức năng tư tưởng có tầm quan trọng đặc biệt. Báo chí luôn được coi là lực lượng chủ lực và xung kích trên mặt trận tư tưởng, tạo sự thống nhất và liên kết trong xã hội nhằm giải quyết các nhiệm vụ xã hội. Công tác tư tưởng thực chất là việc tác động vào ý thức của con người nhằm hình thành và củng cố hệ tư tưởng chính trị lãnh đạo xã hội.

Phóng viên tác nghiệp tại bệnh viện đưa tin về công tác phòng, chống dịch Covid-19, tháng 02/2020.

Cơ sở lý luận báo chí đã chỉ ra, báo chí là phương tiện thông tin tác động đến đông đảo công chúng một cách thường xuyên, liên tục nhất. Hoạt động của báo chí luôn gắn với chính trị, mục đích của báo chí là mục đích chính trị, báo chí lôi kéo, tập hợp, giáo dục và thuyết phục, tổ chức đông đảo Nhân dân tham gia giải quyết các vấn đề về kinh tế – văn hóa – xã hội. Báo chí tuyên truyền thông qua sự kiện và vấn đề thời sự, lựa chọn thông tin sự kiện, qua đó tác động đến nhận thức của công chúng theo định hướng tư tưởng đã được hoạch định.

Đảng Cộng sản Việt Nam xác định, báo chí là công cụ đắc lực của Đảng với thông tin nhanh chóng nhất, phổ cập nhất, phản ánh một cách chủ động và trung thực mọi mặt của đời sống xã hội; thông tin cập nhật tình hình trong nước và quốc tế. Báo chí là diễn đàn của Nhân dân, thường xuyên tiếp xúc với Nhân dân và góp phần giải đáp những vấn đề mới do cuộc sống đặt ra. Báo chí gắn bó mật thiết với Nhân dân, không chỉ thực hành chức năng phản ánh xã hội, cung cấp thông tin, luận cứ hướng dẫn tư tưởng và hoạt động cho người đọc, người xem, người nghe mà còn phục vụ nhu cầu giải trí, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Báo chí thực sự là vũ khí sắc bén, hiệu quả trong mọi mặt đời sống chính trị – xã hội.

95 năm qua, Báo chí cách mạng Việt Nam luôn là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng của Đảng; luôn đồng hành và góp phần to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, báo chí đã thực hiện tốt vai trò của mình vào thực tiễn cách mạng, tổ chức tuyên truyền, cổ động, lôi kéo quần chúng nhân dân vùng lên đánh đổ chế độ thực dân, phong kiến, chớp thời cơ vùng lên tiến hành tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân.

Trong giai đoạn 1945 – 1975, báo chí đã góp phần tăng cường đoàn kết toàn dân, đẩy mạnh xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đồng thời dồn toàn lực “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Trong công cuộc đổi mới đất nước, với việc xóa bỏ cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp, chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với bao bỡ ngỡ, khó khăn lúc ban đầu, báo chí đã đi đầu tuyên truyền, cổ vũ chủ trương, đường lối đổi mới của Đảng để toàn Đảng, toàn dân quyết tâm đổi mới theo sự khởi xướng và lãnh đạo của Đảng.

Trong nhiều năm qua, báo chí cũng đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng; đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo, lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc; phản bác thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc, âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị nhằm chống phá Đảng, chế độ và nhân dân; chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Đặc biệt trong thời điểm phòng, chống dịch (PCD) Covid-19 hiện nay, báo chí lại thể hiện rất rõ nét vai trò định hướng dư luận của mình, góp phần quan trọng cùng toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị ngăn chặn và đẩy lùi dịch Covid-19; đồng thời, thực hiện “nhiệm vụ kép”, vừa PCD, vừa bảo đảm các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2020.

Vai trò của báo chí trong “cuộc chiến” phòng, chống dịch Covid-19

Dịch bệnh Covid-19 còn được gọi là dịch viêm phổi cấp do chủng mới của virus corona, được phát hiện lần đầu tiên tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc vào tháng 12/2019. Dịch Covid-19 liên tục bùng phát ở nhiều nước, trở thành đại dịch trên phạm vi toàn cầu. Tính đến ngày 11/6/2020, dịch Covid-19 đã xuất hiện ở 215 quốc gia và vùng lãnh thổ (trong đó có 2 tàu du lịch), khiến 7.444.043 người mắc và 418.115 người tử vong. Riêng ở Việt Nam, tính đến ngày 11/6/2020, có 332 người mắc, điều trị khỏi 320 người, không có ca tử vong (1).

Trong “cuộc chiến” PCD Covid-19, ngay từ đầu, Đảng, Nhà nước đã chỉ đạo báo chí phải phát huy cao nhất vai trò, trách nhiệm xã hội, như tại Công văn số 79-CV/TW ngày 29/01/2020 của Ban Bí thư về việc phòng, chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do vi rút Corona (nCov) gây ra, trong nội dung chỉ đạo các cấp ủy đảng từ trung ương đến cơ sở, đã nhấn mạnh: “Ban Tuyên giáo Trung ương tập trung chỉ đạo các cơ quan báo chí, tăng cường tuyên truyền về công tác phòng, chống dịch do chủng mới Corona gây ra, cung cấp các thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời. Chỉ đạo các cơ quan xử lý nghiêm các vi phạm về thông tin phòng, chống dịch bệnh”.

Với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết chỉ đạo công tác PCD, trong các văn bản đều có nội dung chỉ đạo về báo chí, đơn cử như: Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 31/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống trước các diễn biến phức tạp mới của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút Corona gây ra: “Đề nghị các cơ quan truyền thông đăng tải các bản tin về tình hình dịch bệnh chính xác, kịp thời và các biện pháp để người dân chủ động phòng, chống dịch, không hoang mang, lo lắng và phối hợp với các cơ quan chức năng phòng, chống dịch hiệu quả”; Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 04/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất – kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid-19: “Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và chủ trì với các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo các cơ quan truyền thông kịp thời cung cấp thông tin chính thống, công khai, minh bạch, khách quan về kết quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 của Việt Nam”…

Với vai trò, trách nhiệm của mình, xác định công tác tuyên truyền chiếm vị trí quan trọng trong công tác PCD Covid-19, các cơ quan báo chí – truyền thông đã đồng loạt vào cuộc tham gia tuyên truyền PCD Covid-19. Đặc biệt, các lực lượng truyền thông đã chung sức, đồng lòng, tham gia đồng bộ, vào cuộc mạnh mẽ, quyết liệt trên cả các báo chính thống, các nhà mạng, các mạng xã hội. Với tinh thần công khai, minh bạch, tất cả các thông tin chỉ đạo điều hành, khuyến cáo phòng, chống và diễn biến tình hình dịch bệnh… được nhanh chóng truyền tải đến công chúng để nâng cao nhận thức người dân trong PCD.

Ngay từ những ngày đầu PCD, các báo, đài ở Trung ương và địa phương đã cử phóng viên, nhóm phóng viên bám sát, tác nghiệp tại những nơi cách ly, các bệnh viện, sân bay, cửa khẩu biên giới… để nắm bắt tình hình và phản ánh kịp thời, chính xác tình hình dịch bệnh.

Các cơ quan báo chí địa phương, dưới sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền đã mở chuyên mục “Phòng, chống dịch Covid-19” trên các ấn phẩm. Qua theo dõi tình hình dịch Covid-19 trên thế giới và trong nước cũng như tại địa phương, các cơ quan báo chí – truyền thông trên địa bàn đã đăng tải hàng chục nghìn tin, bài, hình ảnh về công tác PCD Covid-19 của cả nước, của địa phương, cung cấp thông tin kịp thời về tất cả các hoạt động PCD trên địa bàn; tập trung tuyên truyền về các biện pháp, nhiệm vụ PCD Covid-19 để nâng cao tính tự giác, ý thức chấp hành nghiêm các yêu cầu, biện pháp PCD; thực hiện tốt công tác khử khuẩn, giữ gìn vệ sinh, đeo khẩu trang khi ra đường, tại nơi làm việc; tích cực tham gia khai báo y tế tự nguyện; tham gia có trách nhiệm các hoạt động PCD của các cơ quan chức năng và cộng đồng để tự bảo vệ mình, gia đình và ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng…

Các cơ quan báo chí của Trung ương như Báo Nhân Dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam; báo, tạp chí của các bộ, ban, ngành đã nhanh chóng vào cuộc với mật độ tuyên truyền dày đặc về lượng tin, bài trên tất cả các ấn phẩm in, điện tử, phát thanh, truyền hình. Trong chiến dịch truyền thông về PCD Covid-19 đã có hàng chục nghìn tin, bài viết, phóng sự của các cơ quan báo chí, truyền hình trung ương và địa phương; trung bình mỗi ngày có hơn 1.000 tin, bài phản ánh về dịch bệnh ở cả trong nước và trên thế giới. Bộ trưởng Bộ Thông tin – Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đã ghi nhận: “Qua dịch Covid-19 đã thể hiện niềm tin của xã hội vào báo chí tăng lên nhiều. Mỗi ngày, có tới 20-30 triệu lượt người đọc báo chí với hàng ngàn tin, bài về dịch bệnh. Báo chí giữ vai trò chủ đạo trong thông tin về dịch Covid-19 và điều tiết mạng xã hội dù số người đọc mạng xã hội nhiều hơn báo chí” (2).

Hầu hết các tin bài đều đánh giá cao sự chủ động, quyết liệt và hiệu quả trong công tác chỉ đạo triển khai thực hiện của cả hệ thống chính trị và người dân cả nước triển khai đồng bộ các giải pháp PCD; phản ánh khách quan sự chủ động, hiệu quả trong triển khai các biện pháp PCD Covid-19 của Chính phủ, ngành y tế, quân đội, công an, cả hệ thống chính trị, các địa phương và nhân dân. Qua đó, khích lệ các cấp, các ngành, đơn vị, địa phương và nhân dân đồng lòng, quyết tâm và trách nhiệm trong triển khai nhiệm vụ; người dân yên tâm, tin tưởng vào công tác chỉ đạo và triển khai PCD của Chính phủ. Qua thông tin đại chúng, nhân dân cả nước hiểu đầy đủ, đúng các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước để chia sẻ, chung tay cùng cả nước PCD.

Đồng thời, cũng trong thời gian này, báo chí cũng đã tăng cường đấu tranh, phản bác các thông tin, quan điểm sai trái, thù địch trên các trang mạng xã hội, lên án mạnh mẽ những hành vi sai trái, dẹp bỏ tin đồn thất thiệt, gây hoang mang dư luận xã hội; đưa tin kịp thời việc các cơ quan chức năng xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về PCD, từ đó góp phần để các lực lượng trên tuyến đầu yên tâm dành thời gian, sức lực cho công tác phòng, chống đại dịch thay vì phải “chống giặc trên mạng”, từ đó đã đem lại kết quả tích cực, góp phần nâng cao trách nhiệm, ý thức của người dân, cộng đồng trong PCD Covid-19 và kiểm soát tốt dịch bệnh.

Đánh giá về báo chí trong “cuộc chiến” PCD Covid-19, phát biểu tại cuộc họp giao ban trực tuyến ngày 10/4/2020 giữa Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Y tế, Hội Nhà báo Việt Nam với các cơ quan báo chí về công tác tuyên truyền PCD Covid-19, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Ðức Ðam – Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia PCD Covid-19 biểu dương và cảm ơn các cơ quan báo chí, các nhà báo đã tích cực chung vai, sát cánh cùng lực lượng chức năng trong công tác PCD Covid-19. Phó Thủ tướng Chính phủ đề nghị các cơ quan báo chí phát huy vai trò của mình, tiếp tục chung sức cùng cả nước trong công cuộc chống dịch. Các cơ quan báo chí cần tập trung tuyên truyền tạo sự tin tưởng, đồng lòng của người dân trong thực hiện các giải pháp, hướng dẫn của cơ quan chuyên môn tuyệt đối không được chủ quan, vì chúng ta mới thắng từng trận đánh, nhưng cả cuộc chiến vẫn còn ở phía trước. Báo chí cần tiếp tục dẫn dắt, định hướng dư luận, lên án mạnh mẽ những hành vi sai trái, dẹp bỏ tin đồn thất thiệt, gây hoang mang dư luận xã hội; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về PCD…

Báo chí cần làm tốt hơn nữa vai trò, chức năng định hướng xã hội

Để báo chí phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình cho sự nghiệp cách mạng, thực sự là “cầu nối” giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, giữ vững định hướng của Đảng, là ngọn cờ tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; với nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến mọi tầng lớp Nhân dân; cổ vũ, động viên kịp thời những tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến… rất cần được sự quan tâm nhiều hơn nữa của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và Nhân dân cả nước cho các cơ quan báo chí cũng như đội ngũ những người làm báo. Cần quan tâm tạo điều kiện cả về vật chất và tinh thần để báo chí có điều kiện thuận lợi trong hoạt động nghề nghiệp, trong sản xuất, xuất bản, truyền tải các ấn phẩm báo chí đến bạn đọc, công chúng.

Muốn được như vậy, thiết nghĩ các cấp ủy, chính quyền, cơ quan chủ quản báo chí cần phải tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý báo chí; quan tâm hỗ trợ về chính sách cho báo chí; hỗ trợ chuyển đổi số, xây dựng hạ tầng công nghệ; ưu tiên đầu tư trang thiết bị tác nghiệp cho đội ngũ những người làm báo, đáp ứng được các yêu cầu nhanh nhạy, kịp thời trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay.

Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cần tiếp tục nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao, đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, thông tin nhanh, chính xác, đa dạng, chủ động cập nhật, sáng tạo trong lĩnh vực thông tin tuyên truyền, đóng góp tích cực vào định hướng dư luận, tăng cường niềm tin trong Nhân dân với Đảng, Nhà nước; đồng thời, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong các cơ quan báo chí và các cấp hội nhà báo, gắn với thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh.

Các cơ quan báo chí cũng cần phải chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ những người làm báo về lý luận chính trị, tư tưởng, chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức quản lý nhà nước để người làm báo nhận thức sâu sắc làm báo là làm cách mạng, người làm báo là chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng – văn hóa của Đảng. Đội ngũ những người làm báo luôn phải “rèn bút, luyện nghề” với tâm thế “Bút sắc, lòng trong, tâm sáng” mới đủ sức hoàn thành nhiệm vụ cao cả: cán bộ báo chí là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng của Đảng như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn./.

Chú thích:

1. Covid-19, cập nhật mới nhất, liên tục. chúng tôi ngày 11/6/2020.

2. Bộ Thông tin và Truyền thông tích cực hỗ trợ báo chí trong mùa dịch Covid-19. chúng tôi ngày 10/4/2020.

2. Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch Covid-19.

TS. Nguyễn Quang Vinh – Học viện Hành chính Quốc gia

Theo: quanlynhanuoc.vn

Vai Trò Báo Chí Trong Đời Sống Xã Hội

Báo chí có vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội. Khi nền kinh tế càng phát triển thì báo chí cũng không ngừng đổi mới, năng động và sáng tạo hơn trong tác nghiệp. Báo chí nước ta ngày càng bám sát đời sống xã hội, thông tin nhanh chóng các tin tức sự kiện, đường lối chính sách của Đảng và Chính phủ tới quần chúng, góp phần củng cố, xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.

Báo chí là một hoạt động đặc biệt mang đặc tính chính trị – xã hội. Mỗi tác phẩm báo chí được công bố, phát hành rộng rãi đều trực tiếp hay gián tiếp tác động đến nhận thức, tâm tư, tình cảm và tư tưởng của quần chúng và hành vi của cộng đồng. Chỉ khi mỗi nhà báo nhận thức được đầy đủ vai trò và trách nhiệm xã hội quan trọng của mình thì báo chí cách mạng Việt Nam mới thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của báo chí trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Như chúng ta đã biết, báo chí là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, hoạch định chính sách, giúp Nhà nước điều chỉnh những chủ trương, đường lối cho phù hợp với thực tiễn. Báo chí còn tham gia một cách dũng cảm trên mặt trận đấu tranh chống tham nhũng, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội và đã trở thành một nhu cầu cần thiết đối với nhân dân. Thông qua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọng của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội, qua đó, thể hiện sự giám sát và phản biện xã hội của mình. Bởi thế, vai trò, chức năng phản biện của báo chí ngày càng được khẳng định và niềm tin của công chúng đối với báo chí càng được nâng lên.

Tính đại chúng của báo chí được thể hiện ở việc, thông tin báo chí tác động tới xã hội rộng rãi, bao gồm các tầng lớp, các nhóm xã hội khác nhau, nhu cầu thông tin của công chúng được ưu tiên bảo đảm và là thước đo trình độ, năng lực của hoạt động thông tin báo chí. Đồng thời, cũng là diễn đàn của nhân dân và phải phù hợp với trình độ của công chúng tiếp nhận. Báo chí cũng là nhân tố, là phương tiện có sức mạnh đặc biệt to lớn trong việc định hướng nhận thức, hình thành dư luận xã hội. Báo chí là một lực lượng rất quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả của phản biện xã hội trong tiến trình xây dựng một xã hội thực sự dân chủ.

Những năm gần đây, báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn, giới thiệu thêm những nhân tố tích cực, điển hình tiên tiến trong sản xuất và chống tham nhũng. Đặc biệt là những vấn đề được người dân quan tâm trong từng giai đoạn cũng được báo chí phản ánh kịp thời, cung cấp cho người đọc, người nghe, người xem những thông tin, những định hướng đúng đắn. Từ đó, đọc giả thêm tin tưởng hơn về các vấn đề, các sự kiện, cách giải quyết và những định hướng thiết thực cho từng sự việc cụ thể. Bất kỳ trong hoàn cảnh nào, báo chí cũng đi sâu vào thực tiễn đời sống, phát hiện, giới thiệu, cổ vũ các mô hình kinh tế mới, cách làm ăn mới, nhân tố mới, người tốt, việc tốt. Báo chí đã thể hiện rõ quan điểm bảo vệ và phát huy bản sắc, truyền thống văn hóa dân tộc, tuyên truyền cổ vũ toàn dân phát huy có chọn lọc nền văn hóa tiên tiến của các nước trên thế giới, góp phần nâng cao dân trí, ngăn chặn văn hóa xấu len lỏi vào Việt Nam. Nhiều người vẫn cho rằng một đất nước, một quốc gia nếu không tạo điều kiện cho báo chí phát triển, góp tiếng nói của mình trong công cuộc xây dựng đất nước thì đất nước ấy sẽ không bền vững. Có thể khẳng định rằng, báo chí không chỉ là công cụ tuyên truyền đường lối, chính sách pháp luật của Đảng và nhà nước, giúp định hướng dư luận mà báo chí còn đóng vai trò quan trọng là diễn đàn để người dân bày tỏ tâm tư, nguyện vọng với các vấn đề của xã hội để trên cơ sở đó góp phần đưa nước ta phát triển bền vững.

Để thực hiện tốt những trách nhiệm xã hội nặng nề của báo chí nêu trên, trước hết, Đảng và Nhà nước cần không ngừng chăm lo, tạo điều kiện hơn nữa để các nhà báo có đủ điều kiện thuận lợi hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Bên cạnh đó những người làm báo không ngừng rèn luyện chuyên môn, nghiệp vụ, trau dồi phẩm chất đạo đức, xây dựng và rèn luyện bản lĩnh của người cầm bút để thực sự trở thành một chiến sỹ tiên phong trên mặt trận văn hóa – tư tưởng của Đảng, xứng đáng với sự tin yêu, trông cậy và kỳ vọng của nhân dân.

Người viết : Theo Tạp chí Người làm báo Bình Định

Báo Chí Trong Vai Trò Định Hướng Dư Luận Xã Hội

Hiện nay, không thể phụ nhận vai trò, tác động mạnh mẽ của báo chí trong công tác định hướng dư  luận quần chúng nhân dân.

Ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp tích cực của Hội Nhà báo Việt Nam trong những năm qua nhưng cũng phải thẳng thắn cho rằng, hoạt động báo chí và Hội Nhà báo vẫn còn những hạn chế nhất định như một số cơ quan báo chí đưa thông tin sai sự thật gây hậu quả nghiêm trọng bị xử phạt, thông tin không phù hợp với lợi ích của đất nước và nhân dân.

Tình trạng chạy theo yếu tố thương mại, lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân, đưa tin một chiều, giật gân, câu khách… Một số nhà báo lợi dụng chức năng phản ánh của báo chí để yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp tài liệu theo phản ánh của xã hội là không đúng quy định pháp luật, hay viết bài thiếu tính xây dựng, thể hiện quan điểm tiêu cực trên mạng xã hội, một số văn phòng đại diện, phóng viên, hội viên thường trú và đội ngũ cộng tác viên hoạt động không đúng chức năng, nhiệm vụ, gây tác động xấu đến dư luận xã hội.

Căn cứ quy định tại Khoản 8, Điều 9 Luật Báo chí 2016, đối với các hành vi báo chí thông tin sai sự thật thuộc một trong các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động báo chí, cụ thể:

“Điều 9. Các hành vi bị nghiêm cấm

…9. Thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; quy kết tội danh khi chưa có bản án của Tòa án”.

Ngoài ra, với trường hợp thông tin sai sự thật làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của cá nhân còn vi phạm quy định tại Khoản 1, Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó, quyền được bảo vệ danh sự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

Về trách nhiệm pháp lý đối với hành vi thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân, uy tín tổ chức được quy định cụ thể tại Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 25; Điều 42; Điều 43 Luật Báo chí 2016; Điều 8 Nghị định 159/2013/NĐ-CP; theo đó, Cơ quan báo chí, Nhà báo phải có trách nhiệm gỡ bỏ nội dung trên trang báo điện tử và phát lời cải chính, xin lỗi trên báo chí, trường hợp gây thiệt hại phải bồi thường; bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng trường hợp đăng, phát thông tin sai sự thật nhưng chưa gây ảnh hưởng nghiêm trọng; phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu gây ảnh hưởng nghiêm trọng và phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng khi gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng.

Đối với hành vi đăng, phát thông tin xuyên tạc, vu khống nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Trên thực tế, báo chí là công việc đặc thù, có tính chuyên biệt, đặc biệt trong đó nổi lên một vấn đề quan trọng là người làm báo tiếp nhận sự thật như thế nào, phản ánh sự thật ra sao. Đây là điều không dễ giải quyết nếu người làm báo tác nghiệp theo cung cách nhìn gì biết đó, thấy gì ghi nấy, chỉ cần đơn thuần mô tả lại sự việc. Thực tế nghề nghiệp cho thấy sự thật được phản ánh trên báo chí không phải chỉ là những gì diễn ra trên bề mặt của vấn đề, sự kiện, hiện tượng. Muốn tiếp cận và phản ánh sự thật đó, người làm báo phải thâm nhập, tìm hiểu kỹ càng, sâu sắc, bằng nhãn quan, kỹ năng và kinh nghiệm của mình để tiếp cận, gạn lọc… từ đó mới có thể đưa thông tin đến bạn đọc một cách bản chất nhất, trung thực nhất. Vì vậy, bản chất của sự thật được làm rõ như thế nào phụ thuộc rất lớn vào Tâm và Tầm của mỗi người làm báo. Có thể thấy phần lớn các sai phạm dẫn đến việc phải xử phạt trong thời gian qua đều có nguyên nhân từ việc chủ quan, thiếu trách nhiệm hoặc không hội tụ đủ những yếu tố thuộc về phẩm chất nghề nghiệp làm báo. Thậm chí, vì năng lực nghiệp vụ yếu kém, vì suy thoái đạo đức nghề nghiệp, vì động cơ vụ lợi,… mà một số người làm báo tự hạ thấp nhân phẩm của mình bằng cách chạy theo thông tin giật gân, câu khách, bóp méo thông tin, đưa thông tin sai lệch… Chưa kể, một người làm báo, dù đạo đức nghề nghiệp tốt mà kém cỏi về năng lực nghiệp vụ thì vẫn có thể gây hậu quả khôn lường.

Việc xử phạt báo chí khi đưa tin sai sự thật là hết sức cần thiết, không phải chỉ xảy ra ở Việt Nam. Việc xử phạt hành vi tương tự đã được nhiều quốc gia trên thế giới tiến hành rất nghiêm khắc. Tại Đức, hành vi đăng tải trên báo chí hoặc in-tơ-nét nội dung sai sự thật, phỉ báng nhà nước, phỉ báng tôn giáo, kích động hận thù hoặc có tác động phá hoại trật tự công cộng,… đều bị coi là phạm tội hình sự. Ngày 13-11-2017, Liên hiệp châu Âu (EU) đã khởi động một cuộc tham vấn trên quy mô lớn với các nhóm đối tượng: người dân, các nền tảng mạng xã hội, các tổ chức báo chí,… về tin tức giả, từ đó đưa ra giải pháp xử lý tin tức giả trong tương lai. Đáng chú ý, mới đây, ngày 29-7-2018, Ủy ban truyền thông thuộc Hạ viện Vương quốc Anh đã chính thức công bố báo cáo đề nghị chính phủ có biện pháp quản lý chặt chẽ các trang mạng xã hội nhằm bảo vệ nền dân chủ trong kỷ nguyên công nghệ số. Chính vì thế, việc một số tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước cho rằng, việc xử phạt sai phạm trong hoạt động báo chí ở Việt Nam vừa qua là “ngăn cản tự do ngôn luận”, “kết quả âm mưu của chính quyền” là không thể chấp nhận. Cần nhận rõ bản chất của các ý kiến loại này là xuyên tạc, lợi dụng sự kiện để vu cáo chính quyền. Bởi trên thế giới, không có thứ tự do ngôn luận nào đồng nghĩa với sự thật bị bóp méo, coi thường pháp luật, xúc phạm cộng đồng, coi thường độc giả. Tự do ngôn luận, tự do báo chí không phải là vô hạn. Quyền tự do đó phải được đặt trong khuôn khổ của pháp luật, phục vụ lợi ích quốc gia, dân tộc; không xâm phạm quyền lợi của tổ chức, cá nhân.

Tác giả: Ban Truyền thông